Meme koruyucu cerrahi nedir
Amaç, kanserli tümörü çevresindeki gerekli sağlam doku ile birlikte çıkarmak ve memenin geri kalanını korumaktır. Bu ameliyat lumpektomi, segmental mastektomi ya da parsiyel mastektomi gibi farklı isimlerle de anılır; hepsi aynı mantığı anlatır.
Ameliyatın kapsamı tümörün boyutuna, memedeki yerleşimine ve meme dokusunun özelliklerine göre değişir. Geçmişte meme kanseri tanısı alan birçok hastada memenin tamamının alınması gerekirken, bugün uygun hastalarda meme dokusunun korunması mümkün.
Uygun hastalarda meme koruyucu cerrahi ile mastektomi arasında yaşam süresi farkı gösterilmemiştir. Bu, kararı yalnızca "ne kadar alınırsa o kadar güvenli" mantığıyla vermemizi gereksiz kılar.
Kimlere uygulanabilir
Meme koruyucu cerrahi her hasta için uygun olmayabilir. Karar verilirken birçok faktör birlikte değerlendirilir:
- Tümörün boyutu, memedeki konumu ve tümör sayısı
- Meme büyüklüğü ve tümörün meme hacmine oranı
- Hastalığın evresi ve meme içindeki yaygınlığı
- Daha önce uygulanmış tedaviler, özellikle aynı memeye ışın tedavisi
- Ameliyat sonrası ışın tedavisinin uygulanabilir olup olmadığı
Bazı hastalarda ameliyat öncesinde kemoterapi veya diğer sistemik tedaviler uygulanarak tümör küçültülür ve meme koruyucu cerrahi böylece mümkün hale gelir. Bu nedenle karar yalnızca ilk ölçülen tümör boyutuna bakılarak verilmez.
Tümör memenin birden fazla bölgesine yayılmışsa, daha önce aynı memeye ışın tedavisi uygulanmışsa ya da temiz sınır elde edilemiyorsa memenin tamamının alınması daha güvenli olur.
Ameliyat nasıl yapılır
Meme muayenesi, mamografi, ultrason ve gerekirse MR birlikte değerlendirilerek tümörün yeri ve sınırları belirlenir. Ele gelmeyen tümörlerde ameliyattan önce işaretleme yapılır.
Cerrahi kesi planlanır ve tümör, çevresinde gerekli sağlam doku sınırıyla birlikte çıkarılır. Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir.
Gereken hastalarda sentinel lenf nodu biyopsisi yapılır. Yayılım saptanan seçili hastalarda koltuk altı lenf bezlerine yönelik daha geniş cerrahi uygulanabilir.
Çıkarılan doku miktarı ya da tümörün yerleşimi memede şekil bozukluğu bırakacaksa, kalan doku aynı seansta onkoplastik tekniklerle yeniden düzenlenir.
Cerrahi sınırlar ve tümörün özellikleri rapor edilir; genellikle bir hafta içinde çıkar. Sınırlarda sorun varsa ek bir cerrahi gerekebilir.
Ameliyat sonrası ışın tedavisi
Meme koruyucu cerrahiden sonra neredeyse her hastada ışın tedavisi gerekir ve nüks riskini belirgin biçimde azaltır. Cerrahi ile ışın tedavisi bir bütündür; ameliyatı kabul edip ışın tedavisini planlamamak doğru bir yol değildir.
Işın tedavisi alamayacak durumdaysanız, meme koruyucu cerrahi çoğu zaman uygun bir seçenek olmaz. Bu, ameliyat kararı verilirken en başta konuştuğumuz konulardan biridir.
Patoloji sonucuna göre kemoterapi, hormon tedavisi veya hedefe yönelik tedaviler de gündeme gelebilir. Tedavi planı cerrahi, radyasyon onkolojisi ve medikal onkoloji tarafından birlikte oluşturulur.
Sık sorulan sorular
Bu karar tümörün özellikleri, hastalığın yaygınlığı, meme yapısı ve uygulanabilecek diğer tedaviler değerlendirilerek verilir. Bazı hastalarda koruyucu cerrahi uygun bir seçenekken, bazı hastalarda mastektomi daha güvenlidir.
Birçok hastada gereklidir. Gerekli tedaviler tümörün özelliklerine göre belirlenir, ancak ışın tedavisi alamayacaksanız ameliyat planı da değişir.
Meme dokusunun büyük bölümü korunur, ancak tümörün çıkarıldığı bölgede doku kaybı olur. Uygun hastalarda onkoplastik tekniklerle meme şeklinin korunmasına yardımcı olunur.
Aynı memede tekrarlama olursa çoğunlukla mastektomi gerekir. Bu nedenle ameliyat sonrası takip ve yıllık görüntüleme düzenli sürdürülmelidir.